ශ්‍රී ලංකාවේ නව ගම්මානවල ජීවත්වන විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත ජනතාවගේ සමාජසේවා සහ සුබසාධනය

ශ්‍රී ලංකාව දියුණු වෙමින් පවතින රටක් ලෙස සංවර්ධනයේ නව ප්‍රවණතාවක් ලෙස ග්‍රාමීය සංවර්ධනය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමුකිරීම දැකගත හැකි ය. එහි දී අද වන විට විවිධ අරමුණු මත ස්ථාපනය කරන ලද නව ගම්මානවල වැසියන් දැඩි අසීරුතාවලට මුහුණ දී ඇත. ඒ අනුව මේ සඳහා සිදුකළ සමාජ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයකට අනුව ප්‍රශ්නගත නව ගම්මාන වැසියන් මුහුණ දෙන සමාජසේවා හා සුබසාධන ගැටලු මොනවාද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමු කරමින් නව ගම්මාන වැසියන්ගේ සමාජ සේවා හා සුභසාධනය නගා සිටුවීම අභිලාෂයන් උත්තේජනය කිරීමේ අරමුණින් සිදු කළ සමාජ විමර්ශනය මීට පදනම් වේ.

මෙම සමාජ විද්‍යාත්මක විමර්ශනය හා ගෙතුණු න්‍යායාත්මක වශයෙන් වැදගත් කරුණු කිහිපයක් වෙත අවධානය යොමු කරමු. ශ්‍රී ලංකාව පුරා ග්‍රාමීය වශයෙන් බොහෝ සෙයින් යම් කරුණක් මුලික කර ගනිමින් නව ගම්මාන හා ජනාවාස බිහිවී ඇති බව අප සැවොම දන්නා කරුණකි. ගම යන්න පිළිබඳව හඳුනාගන්නා විට ඉඩකඩම් හෝ වතුපිටි හෝ හැඳින්වීමට භාවිත කරන ලදි. ගම යන සිංහල වචනය (පාලි ගාම, සංස්කෘතික ග්‍රාම) ඉඩම් පංගු රාශියක් නිරූපණය කිරීමට හේතු වී ඇත. ගමේ කොටසක් වූ එක් ඉඩමක් පංගුව හෙවත් වසම සමාන පදයෙන් හඳුන්වන ලද හෙයින් ගම යන පදය එක් ස්ථානයක සිට පිහිටි ඉඩම් පංගු රාශියක සංහිතාවක් යනුවෙන් නිරූපණය කර තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවේ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයට අයත් තිස්සමහාරාම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය සඳහා බොහෝ සෙයින් නව ගම්මාන ස්ථාපිත කර ඇති බවට දක්නට ලැබී ඇත. එහි ඇති නව ගම්මානයන් වන්නේ තිස්සමහාරාම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ටාසයේ, ජුල්පල්ලම ග්‍රාම නිලධාරි වසමේ පිහිටි ගෝඨයිම්බර ගම්මානයයි. මූලික වශයෙන් මෙහි ඇති සමාජ සේවා හා සුභසාධනය පිළිබඳ ප්‍රධානම තේමාව කරගනිමින් සමාජ විද්‍යාත්මක අධ්‍යනයක් සිදු කිරීමට හැකි විය. අපට මෙම නව ගම්මාන අධ්‍යානය කිරීමෙන් සමාජ සේවා හා සුබසාධනය සඳහා තෝරාගත් ප්‍රශ්නාවලි යොමු කරමින් ලැබුණු ප්‍රාථමික දත්තවලට අමතරව ද්විතික දත්තද සාධනය කරගනිමින් මෙම අධ්‍යයනයේ නිරත විය.

ග්‍රාමීය සමාජය සීමිත භූගෝලීය ප්‍රදේශයක පැවති ප්‍රාග්ධන සමාජ ව්‍යුහයකි. මෙම සමාජය තුළ ජන ජීවිතයේ බහුතරයක් කෘෂිකර්මය මත පදනම වුවත් මෙම ගෝඨයිම්බර ගම්මානය හා සියනෙතු ගම්මානය මූලික කරගෙන මේ නව ගම්මාන වාසීන් කෘෂිකර්මාන්තය නොව තමන්ගේ ම ස්වයං කර්මාන්ත (කොහු, ඉදල්, තුනපහ, මල් විකිණීම) ආදිය සිදු කිරීමට පෙලඹී ඇත. තිස්සමහාරාම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් මෙම නව ගම්මාන තිස්සමහාරාමයට අයත් වුවත් කතරගම පූජනීය නගරයට ආසන්නව පිහිටීමත්, විවිධ ප්‍රදේශවලින් පැමිණි ජනතාව මෙහි පදිංචි වීම නිසා මෙහි සමාජ සේවා හා සුබසාධන අවශ්‍යතාවන් පවතින සංදර්භය අතිශය සංකීර්ණ වී ඇත. දිනාත් ජයතිලක (1990) පළ කරන ලද “ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ සේවා ක්‍රමය” නම් කෘතියෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය ජනාවාසකරණය හා ඒ ආශ්‍රිත සමාජ ව්‍යුහය පිළිබඳ අධ්‍යනය කරයි. ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ භෞතික නිවාස ලබාදීමෙන් පමණක් සමාජ සුභසාධනය තහවුරු නොවන බවත්, ඒ සඳහා ප්‍රජා සහභාගීත්වය හා සාමාජයේ ඒකාබද්ධතාව අත්‍යවශ්‍ය බවයි. මෙම නව ගම්මානවල පදිංචි බොහොමයක් විවිධ ප්‍රදේශවලින් පැමිණි සංක්‍රමණිකයන් වීම නිසා ඔවුන් අතර මුල් අවධීන්වල දී පැවති සමාජ දූරස්ථභාවය ජයතිලකයන්ගේ විග්‍රහයෙන් පැහැදිලිය. ජනාවාසයක් නව ගම්මානයක් බවට පත් වන්නේ එහි වෙසෙන මිනිසුන් අතර පොදු අරමුණු හා සහයෝගීතාව ගොඩනැගීමෙන් අනතුරුවයි. ජයතිලකට (1990) අනුව මෙම නව ගම්මාන සම්බන්ධයෙන් ගත් කල එහි පදිංචිකරුවන්ට තිස්සමහාරාම වැනි ප්‍රධාන ආර්ථික කලාපවලට ඇති ප්‍රවේශය ඔවුන්ගේ සාධනයට මෙම සුබසාධනය බලපෑවත් ප්‍රවේශය සියලු දෙනාට එක හා සමාන නොවන නිසා වෙනත් ස්වයං රැකියා සහ කර්මාන්ත කිරීමට ඔවුන් පෙලඹී ඇත.

සමාජ සේවා හා සුබසාධනය මෙම නව ගම්මාන ආශ්‍රිත කරගෙන නිර්මාණය වීමේ දී මෙහි නව ගම්මානවල පවතින ආයතනික අස්ථාවරත්වය නැතහොත් අසාර්ථකත්වය හඳුනා ගැනීමට රොබට් කේ. මර්ටන්ගේ හා ටැල්කොට පාසන්ගේ න්‍යායන් ද උපයෝගී කරගත හැකි ය. මර්ටන්ට අනුව සමාජ ආයතන සමාජ පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය පවත්වා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇති බවට හැඳින්වුවත් යම් ආයතනයක් ජනතාවගේ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට අපොහොසත් වන්නේ නම් එය අකාර්යක්ෂම වන බව පවසයි. ගෝඨයිම්බර ගම්මානය හා සියනෙතු ගම්මානය අයත් ප්‍රාදේශීය පරිපාලන ආයතනවල කාර්ය සමාජ සේවා සැපයීම වුව ද බොහෝ විට අකාර්යක්ෂම තත්ත්වයක පවතී. නිලධාරීවාදී දැඩි බව හා ඉහළ සිට පහළට පනවන සේවාවන් ජනතාවට බාධාවක් මිස පාලමක් නොවන අතර එමඟින් සමාජ අසංවිධානත්වයට පත්වෙයි.
මීළඟට මෙම සමාජ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයේ ප්‍රමාණාත්මක සහ ගුණාත්මක සොයා ගැනීම දෙසට අවධානය යොමු කළහොත් මෙහිදී හමු වූ දත්ත දායකයන්ගෙන් 65% ක්ම කාන්තාවන් වන අතර 35% ගෘහ මූලික පිරිමි අය වූහ. විශේෂයෙන් ම ඔවුන් අතරින් 75% ක් අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළ දක්වා පාසල් අධ්‍යාපනය ලබා ඇති අතර 10% ක් දෙනා ආපො.ස. උසස් පෙළ දක්වා අධ්‍යාපනය ලබා ඇත. කණගාටුවට කාරණාව නම් ඒ අතරින් 15%ක් කිසිදා පාසල් ගොස් නොමැති අයවලුන් ද සිටීම ය. එමෙන්ම ඔවුන්ගේ රැකියා තත්ත්වය පිළිබඳව විමසා බැලීමේ දී කිසිවෙක් රාජ්‍ය අංශයේ රැකියා වල නිරත නොවීම දැකිය හැකි විය. එමෙන්ම දත්ත දායකයන්ගෙන් 45% ක් ස්වයං රැකියාවල නිරතවූ අතර එම ස්වයං රැකියා අතර මිලදී ගත් තේ කොළ පැකට් කර විකිණීම, ඉදල් නිෂ්පාදනය, ආහාර වර්ග අලෙවිය ආදිය ප්‍රධාන විය. එමෙන්ම 55% දෙනා පෞද්ගලික අංශයේ රැකියා වල නිරත විය. ඒ අතර පෙදරේරු රැකියාව, නිවෙස් වල ගෘහ සේවිකා රැකියාව, හේන් ගොවිතැන, ගෙවතු වගාව ආදිය ඇතුළත් ය. මොවුන්ගේ මාසික ආදායම පිළිබඳ විමසා බැලීමේදී 90% ක් දෙනාම රු. 10000 ට වඩා අඩු මාසික ආදායමක් ලබන අතර 10% දෙනා රු. 10000 – 20000 ත් අතර මාසික ආදායමක් උපයයි. මෙම ගම්මාන වැසියන් ලබන සුබසාධන සේවාවන් පිළිබඳ විමසුමක් කළහොත් 70% ක් දෙනා රාජ්‍ය අංශයේ සුබසාධන සේවා ලබනමුත් 30%ක ප්‍රමාණයක් කිසිදු ආකාරයක සුබසාධන සේවාවක් නොලබයි.

මෙම අධ්‍යයනයේදී හමු වූ සෙන්පති ගෝඨයිමඛර ගම්මාන වැසියන් මුහුණ දෙන ගැටලු ගණනාවකි. ඒ අතර පානීය ජල ගැටලුව සහ වතුර බාසර් නියමිත වේලාවට නොපැමිණීම, විදුලි පහසුනම් නොලැබීම, වගාවට අලියන්ගෙන් සහ මොනරුන්ගෙන් හානි සිදුවීම, අස්වැසුම දීමනාව නියමිත කාලයට නොලැබීම, නිෂ්පාදන අලෙවි කිරීම සඳහා නිශ්චිත වෙළඳපලක් නොමැති වීම, නිෂ්පාදන ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා පහසුකම් නොමැති වීම සහ අධික පිරිවැයක් යෙදීමට සිදුවීම, රෝහල, පාසල සහ අනෙකුත් රජයේ ආයතන ඉතා දුරින් පිහිටා තිබීම, බැංකු සහ ATM පහසුකම් ද ඉතා දුරින් පිහිටා තිබීම, වර්ෂා කාලයේ දී ගංවතුර තත්ත්වයන් ඇති වීම, රජයෙන් ජනතාවට ලබා දුන් නිවාස ඇතැම් පුද්ගලයින් කුලී පදනම යටතේ වෙනත් පුද්ගලයින් හට ලබා දී තිබීම නිසා අධික කුලී වියදමක් දැරීමට සිදුවීම, දෛනික වියදම සඳහා අවශ්‍ය මුදල් ණය ලෙස ලබා ගැනීමට සිදුවීම ආදී සමාජ ආර්ථික ගැටලු රැසකට මෙම නව ගම්මාන වැසියන් මුහුණ දෙයි. මෙලෙස හඳුනාගත හැකි ගැටලු සියල්ලටම පිළිතුරු එම ගැටලු තුළ ම දැක ගත හැකි අතර මොවුන්ව දැඩි ලෙස පීඩාවට ලක් කිරීමට විශාලතම හේතුව වී ඇත්තේ නව ගම්මාන වැසියන් එහි පදිංචි කිරීමෙන් අනතුරුව ඔවුන්ගේ ජන ජීවිතය දිරිගැන්වීම උදෙසා කිසිදු රාජ්‍ය යන්ත්‍රණයක් නිර්මාණය නොවීමයි. විශේෂයෙන්ම නිවාස නොමැති ජනතාව සඳහා නිවාස ලබාදීමෙන් අනතුරුව ඒ සඳහා අවශ්‍ය කරන ප්‍රවේශ මාර්ග නියමිත පරිදි සකස් නොකිරීම, එම නිවාස වලට ජලනල පද්ධති නිර්මාණය නොවීම, ඔවුන්ට රැකියා තත්ත්වයන් නිර්මාණය නොවීම සහ සිදු කරන ස්වයං රැකියාවලට නිශ්චිත වෙළඳපොළක් හිමි නොවීම තුළ එම ජනතාව දැඩි ලෙස පීඩාවට ලක්වී ඇත. මේ නිසාවෙන් මෙම නව ගම්මාන සංකල්පය රජය මැදිහත්වීම තුළ නිර්මාණය වූවක් වන බැවින් ඔවුන්ගේ සමාජ ආර්ථික ගැටලු සඳහා ප්‍රධානම පිළිතුර වන්නේ රජය මැදිහත් වීම තුළින් අදාළ පහසුකම් සැපයීමයි. එපමණක් ද නොව නව ගම්මාන සංකල්පය යටතේ ජනතාව වෙත නොමිලේ ලබාදීමට නියමිතව පැවති නිවාස ඇතැම් රජයේ නිලධාරීන් සහ වෙළඳ ව්‍යාපාරිකයන් වෙත ප්‍රදානය කිරීම තුළින් ජනතාව දැඩි ලෙස අපහසුතාවයට පත්වී ඇත. ඒ මක්නිසාදයත් එම පුද්ගලයින් අධික කුලී පදනම යටතේ සාමාන්‍ය ජනතාවට නිවාස ලබාදීම නිසාය. එමෙන්ම නවගම්මාන සංකල්පය යටතේ නිවාස ලැබූ ඇතැම් සාමාන්‍ය ජනතාව තවමත් රුපියල් 7500.00ක් වැනි මුදලක් රජයට ගෙවීමට බැඳී සිටීම ආදී කරුණු මත මෙම සෙන්පති ගෝඨයිම්බරගම ගම්මාන වැසියන් සහ සියනෙතුගම ගම්මාන වැසියන් දැඩි ලෙස පීඩාවට ලක් වී ඇත. මේ නිසා මෙම ගම්මාන ආශ්‍රිතව පවතින රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණයේ දුෂිත තත්ත්ව සහ දුර්වලතාවන් මගහරවා ගැනීමට සහ ඔවුන්ගේ ජීවිත යථාතත්ත්වයට පත් කිරීමට රජය මැදිහත් විය යුතු බව විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතු ය.

ජේ.පී. ශාන් අංජන මධුසංඛ
සමාජ විද්‍යාව විශේෂවේදී ගෞරව උපාධි අපේක්ෂක
සමාජ විද්‍යා අධ්‍යයනාශය
මානවශාස්ත්‍ර හා සමාජීයවිද්‍යා පීඨය
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය