ඉහළ මැදි ආදායම් ලබන රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ නව අභියෝග

ශ්‍රී ලංකාව නව ආර්ථික යුගයකට අවතීර්ණ වීම

ශ්‍රී ලංකාව නැවත ඉහළ මැදි ආදායම් ලබන රටක් ලෙස ජාත්‍යන්තර වර්ගීකරණයට ඇතුළත් වීම, පසුගිය වසර කිහිපය තුළ රට මුහුණ දුන් දැඩි ආර්ථික අර්බුදය සැලකිල්ලට ගත් විට, සැලකිය යුතු ජාතික මට්ටමේ ජයග්‍රහණයකි. 2022 වසරේ දී විදේශ විනිමය හිඟය, ණය ගෙවීම් අර්බුදය, ඉහළ උද්ධමනය, ඉන්ධන හා අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ හිඟය වැනි තත්ත්වයන් හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව ඉතාමත් දුෂ්කර ආර්ථික තත්ත්වයකට පත්විය. එම තත්ත්වයෙන් ක්‍රමයෙන් ගොඩ ඒම සඳහා ගනු ලැබූ මූල්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ, ආර්ථික ස්ථායීකරණ ක්‍රියාමාර්ග, ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව සහ මෙරට ජනතාව දැරූ කැපකිරීම් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළේ ය.

එහෙත් මෙහි දී අවබෝධ කරගත යුතු වැදගත් ම කරුණ වන්නේ, ඉහළ මැදි ආදායම් ලබන රටක් බවට පත්වීම යනු සංවර්ධනයේ අවසාන ඉලක්කය නොවන බවත් එය වඩාත් සංකීර්ණ හා අභියෝගාත්මක සංවර්ධන අවධියකට ඇතුළු වීමක් බවත් ය.

ඉහළ මැදි ආදායම් ලබන රටක් යනු කුමක් ද?

ඉහළ මැදි ආදායම් ලබන රටක් යනු ලෝක බැංකුව විසින් රටවල් වර්ගීකරණය කිරීම සඳහා භාවිත කරන ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම මත පදනම් වූ ආර්ථික කාණ්ඩයකි. එනම් අඩු ආදායම් සහ පහළ මැදි ආදායම් රටවලට වඩා වැඩි ආදායම් මට්ටමක් ඇති නමුත් තවමත් ඉහළ ආදායම් ලබන සංවර්ධිත රටවල් මට්ටමට ළඟා නොවූ රටවල් මෙම කාණ්ඩයට අයත් වේ.

සරල ව ම ඉහළ මැදි ආදායම් රටක් යනු ආර්ථික වශයෙන් ඉදිරියට ගොස් ඇති කාර්මීකරණ, සේවා අංශ, යටිතල පහසුකම්, මානව සංවර්ධන සහ ගෝලීය වෙළෙඳපොළ සමඟ සම්බන්ධතා වර්ධනය වී ඇති නමුත් තවමත් ඉහළ ආදායම් රටක් බවට පත්වීමට අවශ්‍ය ඵලදායිතාව, නවෝත්පාදන සහ ආයතනික ශක්තිය සම්පූර්ණයෙන් ම ලබාගෙන නොමැති රටකි.

2025/2026 වර්ගීකරණ නිර්ණායකවලට අනුව ඉහළ මැදි ආදායම් ලබන රටවල ඒක පුද්ගල දළ ජාතික ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් 4,636 සිට ඩොලර් 14,375 දක්වා පරාසයක පවතී. ශ්‍රී ලංකාව ද ඒක පුද්ගල ආදායම මෙම සීමාවට ළඟා වීමත් සමඟ ඉහළ මැදි ආදායම් කාණ්ඩයට නැවත ඇතුළත් වී ඇත.

කෙසේ වෙතත් ඉහළ මැදි ආදායම් රටක් වීම යනු ජනතාව ස්වයංක්‍රීයව ඉහළ ජීවන තත්ත්වයකට පැමිණීම නොවේ. එය රටේ සාමාන්‍ය ආදායම් මට්ටම පිළිබඳ විශ්ලේෂණාත්මක සහ සංඛ්‍යාත්මක වර්ගීකරණයකි. සැබෑ සංවර්ධනය මැනෙන්නේ ජනතාවගේ සමස්ත ජීවන තත්ත්වය, රැකියා අවස්ථා, සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය, ආදායම් බෙදීයාම, සමාජ ආරක්ෂාව සහ අනාගතය පිළිබඳ විශ්වාසය වැනි කරුණු මතයි.

ඉහළ මැදි ආදායම් ලබන රටවල පොදු ලක්ෂණ

මෙවැනි රටවල් එක් ක්ෂේත්‍රයකට පමණක් රඳා නොසිටී. කෘෂිකර්මාන්තය, නිෂ්පාදන කර්මාන්ත, සේවා, තාක්ෂණ, සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ අපනයන ක්ෂේත්‍ර අතර විවිධාංගීකරණය වූ සමබර ආර්ථික ව්‍යුහයක් ගොඩනඟා ඇත. නිදසුනක් ලෙස මැලේසියාව තෙල් සහ ස්වාභාවික සම්පත් මත පමණක් නොව ඉලෙක්ට්‍රොනික නිෂ්පාදන, සේවා සහ ගෝලීය සැපයුම් දාම සමඟ සම්බන්ධ වීම මගින්  ඔවුන්ගේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් කරගත්තේ ය.

ඉහළ මැදි ආදායම් රටවල් අඩු වැටුප් මත තරග කිරීමෙන් ඉදිරියට යන්නේ නැත. ඔවුන් අවධානය යොමු කරන්නේ නවෝත්පාදනය, පර්යේෂණ හා සංවර්ධනය, ඩිජිටල් තාක්ෂණය, දක්ෂ මානව සම්පත වර්ධනය කිරීම වැනි කරුණු වෙත ය. තවද ශක්තිමත් මැදි පන්තියක් පැවතීමත් ඉහළ මැදි ආදායම් රටවල පොදු ලක්ෂණයකි. මෙවැනි රටවල විශාල මැදි පන්තියක් පවතින අතර එය දේශීය පරිභෝජන, ආයෝජන සහ ව්‍යාපාර වර්ධන සඳහා වැදගත් වේ.

එමපණක් නොව මෙම රටවල් ගෝලීය වෙළෙඳපොළ සමඟ ශක්තිමත් සම්බන්ධතා පවත්වා ගනී. ඉහළ මැදි ආදායම් රටවල් විදේශ ආයෝජන, අපනයන සහ ජාත්‍යන්තර වටිනාකම් දාම සමඟ සම්බන්ධ වේ. අවසාන වශයෙන්, නීතියේ ආධිපත්‍යය, විනිවිදභාවය, ස්ථාවර ප්‍රතිපත්ති සහ කාර්යක්ෂම රාජ්‍ය සේවයක් පැවතීම මෙම රටවල සාර්ථකත්වයේ පදනම වේ.

මැදි ආදායම් ලබන රටවලින් ශ්‍රී ලංකාවට ගත හැකි පාඩම්

දකුණු කොරියාව මීට දශක කිහිපයකට පෙර ශ්‍රී ලංකාවට සමාන සංවර්ධන මට්ටමක සිටි රටකි. නමුත් එය අපනයන කේන්ද්‍රීය කාර්මිකකරණ ප්‍රතිපත්තිය (Export-Oriented Industrialization) පස් අවුරුදු ආර්ථික සංවර්ධන සැලසුම, අධ්‍යාපනය හා මානව ප්‍රාග්ධනය සඳහා දැවැන්ත රාජ්‍ය ආයෝජන, සහ පර්යේෂණ සහ සංවර්ධනය සඳහා අඛණ්ඩ ප්‍රතිපාදන මත පදනම් වූ දිගුකාලීන සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් හරහා වර්තමාන ලෝකයේ ඉහළ ආදායම් ලබන රටක් බවට පත්ව ඇත. එමෙන් ම Saemaul Undong (New Village Movement) ග්‍රාමීය සංවර්ධන වැඩසටහන මඟින් ග්‍රාමීය යටිතල පහසුකම්, ස්වයංපෝෂිතභාවය සහ ප්‍රජා සහභාගීත්වය ශක්තිමත් කරමින් නාගරික-ග්‍රාමීය සංවර්ධන පරතරය ද අවම කිරීමට සමත් විය.

මේ සඳහා වියට්නාමය ද අපට මෑත දශකවල වැදගත් උදාහරණ සපයයි. 1986 දී හඳුන්වා දුන් Đổi Mới (Renovation) ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් මධ්‍යගත සැලසුම් ආර්ථිකයක සිට වෙළඳපොළ ආර්ථිකයක් වෙත ක්‍රමානුකූලව සංක්‍රමණය වූ එරට, විදේශ සෘජු ආයෝජන සඳහා විවෘත ප්‍රතිපත්ති, විශේෂ ආර්ථික කලාප, නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම් සහ අපනයන කේන්ද්‍රීය නිෂ්පාදන ප්‍රවර්ධනය මඟින් වේගවත් ආර්ථික වර්ධනයක් අත්කර ගත්තේය. අද ලෝකයේ ප්‍රමුඛ පෙළේ සමාගම් රැසක් වියට්නාමයේ නිෂ්පාදන කටයුතු ස්ථාපිත කර ඇත්තේ එහි ප්‍රතිපත්ති ස්ථාවරත්වය, තරගකාරී නිෂ්පාදන පිරිවැය සහ කාර්යක්ෂම ශ්‍රම බලකාය හේතුවෙනි.

මැලේසියාව ද ස්වාභාවික සම්පත් මත පමණක් රඳා නොසිට, New Economic Policy (NEP) හරහා කාර්මික සංවර්ධනය සහ ආර්ථික ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම ප්‍රවර්ධනය කළ අතර, Vision 2020 (Wawasan 2020) මඟින් දැනුම පදනම් කරගත් ඉහළ ආදායම් ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම ඉලක්ක කළේ ය. එමෙන් ම Penang Free Industrial Zone වැනි කර්මාන්ත කලාප සංවර්ධනය, ඉලෙක්ට්‍රොනික හා අධි තාක්ෂණික නිෂ්පාදන ආකර්ෂණය කිරීම සහ Malaysia Digital Economy වැනි වැඩසටහන් හරහා ඩිජිටල් ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීම මඟින් නිෂ්පාදන හා සේවා ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමට එරට සමත් විය.

මේම රටවල් විසින් අපට සපයන පොදු පාඩම වන්නේ ආදායම වැඩි වීම සංවර්ධනයේ ප්‍රතිඵලයක් වන අතර, සංවර්ධනයේ හේතුව වන්නේ දිගුකාලීන සහ ස්ථාවර රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති, ශක්තිමත් ආයතන, ගුණාත්මක අධ්‍යාපනය, පර්යේෂණ හා නවෝත්පාදන, විදේශ ආයෝජන සඳහා හිතකර පරිසරයක් සහ ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීම බවයි. මෙම අත්දැකීම් ශ්‍රී ලංකාවටද තිරසර ආර්ථික පරිවර්තනයක් සඳහා වැදගත් මාර්ගෝපදේශ සපයයි.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති අභියෝගය

ශ්‍රී ලංකාව ඉහළ මැදි ආදායම් කාණ්ඩයට පැමිණීම අවසාන ජයග්‍රහණයක් නොව, නව සංවර්ධන අදියරක ආරම්භයකි. මෙම අවස්ථාවේ දී රට මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ මැදි ආදායම්  උගුලෙන් මිදීමයි. එහි අර්ථය වනුයේ, රටක් අඩු ආදායම් මට්ටමේ සිට මැදි ආදායම් මට්ටමකට පැමිණිය ද, ඉහළ ආදායම් රටක් බවට පරිවර්තනය වීමට අවශ්‍ය ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් සිදු නොකිරීම නිසා දීර්ඝ කාලීනව මෙම තත්ත්වයේ ම රැඳී සිටීමයි.

බොහෝ රටවල් මැදි ආදායම් මට්ටමට පැමිණීමෙන් පසු දිගු කාලයක් එම මට්ටමේ ම සිර වී සිටීමට හේතු වන්නේ, අඩු ඵලදායිතාව, නවෝත්පාදන හිඟය, දුර්වල අධ්‍යාපන හා කුසලතා පද්ධතිය, ආයතනික දුර්වලතා, ආයෝජන අඩුවීම, දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්ති අස්ථාවරත්වය වැනි කරුණු සාධක ය. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවට ඉදිරියට යාම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ ඉහළ ආදායමක් ඇති රටක් බවට පත් වීමේ සංකල්පය පමණක් නොව, ඉහළ වටිනාකමක් නිර්මාණය කරන සමාජයක් බවට පරිවර්තනය වීමේ කාලීන අවශ්‍යතාවයි.

ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන ගැටලුව විය යුත්තේ අප ඉහළ මැදි ආදායම් ලබන රටක් ද? යන්න පිළිබඳ තවදුරටත් විවාද කිරීම නොව, තිරසර සංවර්ධනයක් ඔස්සේ  අප මෙම තත්ත්වය පවත්වාගෙන ගොස් ඉහළ ආදායම් සහිත රටක් බවට පත්වන්නේ කෙසේ ද? යන්නට අවශ්‍ය වැඩපිළිවෙළක් සකස් කර ගැනීමයි.

මේ තත්ත්වය යටතේ ශ්‍රී ලංකාවට ලැබෙන නව ආර්ථික අවස්ථා අතර සංචාරක ව්‍යාපාරයට වැදගත් සංධිස්ථානයක් හිමි වේ. සංචාරක ව්‍යාපාරය ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ විනිමය උපයන ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රයක් බවට නැවත පත්වෙමින් තිබේ. නමුත් අනාගතයේ දී ශ්‍රී ලංකාව අවධානය යොමු කළ යුත්තේ සංචාරකයින් සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීම පමණක් නොව, එක් සංචාරකයෙකුගෙන් අප රටට ලැබෙන ආදායම වැඩි කරගැනීමයි. ඒ සඳහා, උසස් මට්ටමේ සංචාරක පහසුකම්, පරිසර සංචාරක ව්‍යාපාරය, ආයුර්වේද සහ සුවතා සංචාරක ව්‍යාපාරය, සමුද්‍ර සංචාරක ව්‍යාපාරය, සංස්කෘතික සංචාරක ව්‍යාපාරය වැඩිදියුණු කළ යුතු ය. 

තවද, ශ්‍රී ලංකාවට භූගෝලීය සීමාවන් නොමැති නව ආර්ථික අවස්ථාවක් ඩිජිටල් ආර්ථිකය මගින් ලැබී ඇත. AI¸ Software Development, Digital Services සහ දත්ත ආර්ථිකය මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ, තරුණියන්ට ගෝලීය වෙළෙඳපොළට සම්බන්ධ වීමට ඉඩ පහසුකම් සලසා දී ඇත. නමුත් ඒ සඳහා පාසල් මට්ටමේ සිට විශ්වවිද්‍යාල මට්ටම දක්වා අධ්‍යාපන පද්ධතියේ වෙනස්කම් රැසක් සිදු කළ යුතුය.

ඊට අමතරව, ශ්‍රී ලංකාවේ භූගෝලීය පිහිටීම නිසා සාගර ආර්ථිකය, වරාය සේවා, මුහුදු ජෛව තාක්ෂණය සහ අක්වෙරළ බලශක්තිය සඳහා විශාල අවස්ථාවක් අපට ලැබී ඇත. එමෙන් ම සූර්ය හා සුළං බලශක්තිය මගින් අනාගතයේ බලශක්ති ස්වාධීනත්වයක් ලබාගැනීමට ඇති හැකියාව ද වැදගත් වේ.  

කෙසේ වෙතත්, ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීමේදී වර්තමාන ශ්‍රී ලංකා සමාජය පෙර පැවති සමාජය නොවන බවට අප විසින් අවබෝධ කරගත යුතුය. වර්තමාන පවුල්වල වුවමනා සහ අවශ්‍යතා වෙනස් වී ඇත. ජනතාවට අවශ්‍ය වන්නේ ආහාර සහ නිවාස පමණක් නොවේ. අද වනවිට ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු අතරට, ගුණාත්මක අධ්‍යාපනයක්, ගුණාත්මක සෞඛ්‍ය සේවාවක්, ආරක්ෂිත රැකියාවක්, ඩිජිටල් පහසුකම්, උසස් ජීවන තත්ත්වයක්, සහ දරුවන්ට සුරක්ෂිත අනාගතයක් වැනි කරුණු කාරණා ද ඇතුළත් වේ. එබැවින් සංවර්ධනය මැනිය යුත්තේ දළ දේශීය නිෂ්පාදනය වැනි ආර්ථිකමය නිර්ණායක මත පමණක් නොව, ජනතාවගේ සමස්ත ජීවන තත්ත්වය වැඩි දියුණු කිරීමෙනි.

ඉහළ මැදි ආදායම් තත්ත්වය රැක ගැනීමේ ශ්‍රී ලංකාවේ මාර්ගය

ඒ සඳහා ප්‍රමුඛතාව ලබා දිය යුත්තේ මානව ප්‍රාග්ධනය ශක්තිමත් කිරීමයි. ගුණාත්මක අධ්‍යාපනය වෘත්තීය පුහුණුව, කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI), ඩිජිටල් තාක්ෂණය, දත්ත විශ්ලේෂණය සහ අනාගත රැකියා සඳහා අවශ්‍ය කුසලතා සංවර්ධනය කිරීම රටේ ප්‍රධාන ආයෝජනය විය යුතු ය. එමෙන් ම තේ, පොල් සහ ඇඟලුම් වැනි සාම්ප්‍රදායික අපනයන මත පමණක් රඳා නොසිට, තොරතුරු තාක්ෂණ සේවා, ඖෂධ නිෂ්පාදනය, වෘත්තීය සේවා, නිර්මාණශීලී කර්මාන්ත, මූල්‍ය සේවා සහ දැනුම මත පදනම් වූ ඉහළ වටිනාකමක් සහිත අපනයන ක්ෂේත්‍ර වෙත මෙරට ආර්ථිකය විවිධාංගීකරණය කළ යුතු ය.

විදේශ සෘජු ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීම ද අත්‍යවශ්‍ය වේ. එය බදු සහන ලබාදීමෙන් පමණක් සිදු නොවේ. ආයෝජකයන් අපේක්ෂා කරන්නේ ස්ථාවර ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති, විනිවිද පෙනෙන නියාමන පද්ධතියක්, වේගවත් අනුමත කිරීමේ ක්‍රියාවලියක්, නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ විශ්වාසදායක රාජ්‍ය ආයතන පද්ධතියකි. ඒ සමඟම, කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසාය ^SMEs& සඳහා මූල්‍ය පහසුකම්, තාක්ෂණික සහාය, නව වෙළෙඳපොළවලට ප්‍රවේශය සහ නවෝත්පාදන පරිසරයක් සකස් කිරීම මගින් රැකියා නිර්මාණයේ ප්‍රධාන බලවේගය ලෙස එම අංශය ශක්තිමත් කළ යුතු ය.

තවද සංවර්ධනයේ ප්‍රතිලාභ සමාජයේ සෑම කොටසකටම ළඟා වන බව සහතික කළ යුතු ය. ග්‍රාමීය ජනතාව, තරුණයන්, කාන්තාවන්, කුඩා ව්‍යවසායකයන් සහ අවදානමට ලක්වූ සමාජ කණ්ඩායම් සංවර්ධන ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිලාභීන් බවට පත් නොවන්නේ නම්, ආර්ථික වර්ධනය සංඛ්‍යාත්මක සාර්ථකත්වයක් පමණක් වනු ඇත.

එබැවින් අන්තර් සංවර්ධනය, සමාජ ආරක්ෂණය සහ සමාන අවස්ථා ප්‍රවර්ධනය කිරීම ජාතික ප්‍රතිපත්තිවල අනිවාර්ය අංග විය යුතුය. මෙම සන්දර්භය තුළ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල ^IMF& සමඟ  ශ්‍රී ලංකාව ක්‍රියාත්මක කරන ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහන නිවැරදි දෘෂ්ටිකෝණයකින් තේරුම් ගැනීමද වැදගත්ය. IMF වැඩසටහනේ මූලික අරමුණ වන්නේ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය, රාජ්‍ය මූල්‍ය විනය, ණය තිරසරභාවය සහ ආයෝජක විශ්වාසය නැවත ගොඩනැගීමයි. එහෙත් එය අවසාන ඉලක්කය නොව, තිරසර සංවර්ධනය සඳහා අවශ්‍ය පදනම සකස් කරන පළමු පියවරයි. එම පදනම මත නිෂ්පාදන ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීම, අපනයන විවිධාංගීකරණය, පෞද්ගලික අංශය ශක්තිමත් කිරීම, ඩිජිටල් පරිවර්තනය වේගවත් කිරීම සහ මානව ප්‍රාග්ධනය සඳහා ආයෝජනය කිරීම රජයේ ඊළඟ ප්‍රමුඛතා විය යුතු ය.

අවසාන වශයෙන් රටක සැබෑ සංවර්ධනය මනිනු ලබන්නේ ඒක පුද්ගල ආදායමෙන් පමණක් නොව ජනතාවගේ සමස්ත ජීවන තත්ත්වය, අවස්ථාවන්ගේ සමානාත්මතාව, නවෝත්පාදන හැකියාව, ශක්තිමත් ආයතන සහ අනාගතය පිළිබඳ විශ්වාසය මගිනි. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාව ඉහළ මැදි ආදායම් රටක් ලෙස ලැබූ මෙම අවස්ථාව ධනාත්මකව භාවිත කරමින්, ආර්ථික ස්ථාවරත්වය, ප්‍රතිපත්තිමය ප්‍රතිසංස්කරණ, ආයෝජන, මානව ප්‍රාග්ධනය සහ සමාජ සාධාරණත්වය එකට බැඳුණු ජාතික සංවර්ධන ආකෘතියක් ගොඩනැගීමට හැකි වුවහොත්, ඉදිරි දශකයේ දී ශ්‍රී ලංකාවට ඉහළ ආදායම්, තරගකාරී සහ සැමට සමෘද්ධිය උදා කරන රාජ්‍යයක් බවට පත්වීම අසීරු ඉලක්කයක් නොවනු ඇත.

ජ්‍යේෂ්ඨ මහාචාර්ය ශිරාන්ත හීන්කෙන්ද
පීඨාධිපති – මානවශාස්ත්‍ර හා සමාජීයවිද්‍යා පීඨය
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය